Χέλμουτ Σενέκοβιτς (Helmut Senekowitsch)
(Ιανουάριος-Ιούνιος 1983 και Δεκέμβριος 1983-Φεβρουάριος 1984)

Ο Χέλμουτ Σενέκοβιτς υπήρξε Αυστριακός ποδοσφαιριστής και αργότερα προπονητής. Συνέδεσε το όνομά του με το Κύπελλο των «πέτρινων χρόνων» της ΑΕΚ, το 1983.

Ο ποδοσφαιριστής

Ο Χέλμουτ Σενέκοβιτς γεννήθηκε στις 22 Οκτώβρη του 1932 στο Γκρατς της Αυστρίας, έξι χρόνια πριν το Anschluss, την προσάρτηση της χώρας του στη ναζιστική Γερμανία. Σαν ποδοσφαιριστής έμεινε γνωστός με το παρατσούκλι «Ζέκι», το «τσιμπούρι» που κολλάει στους αντιπάλους του, λόγω του μαχητικού του παιχνιδιού. Υπήρξε ένας δεινός επιθετικός, αλλά στο τέλος της καριέρας του γύρισε στη μεσαία γραμμή και αγωνίστηκε ως χαφ.

Ο «Ζέκι» ξεκίνησε την επαγγελματική του καριέρα σε ομάδες της γενέτειρας του. Σε ηλικία 20 χρονών αγωνίστηκε στην Αούστρια Γκρατς, για να βρεθεί την ίδια χρονιά στη Γκράτσερ της Α’ Εθνικής κατηγορίας, η οποία όμως υποβιβάστηκε στο τέλος της σεζόν, ενώ το 1955 μεταπήδησε στην Στουρμ Γκρατς, η οποία ανέβηκε στην Α’ Εθνική το 1956, και υποβιβάστηκε ξανά στην Β’ δύο χρόνια αργότερα. Το 1958 έφυγε από το Γκρατς και φόρεσε τα χρώματα της πρωτευουσιάνικης Φιρστ Βιένα, στην οποία και έζησε μία χρυσή περίοδο της καριέρας του, σκοράροντας 25 φορές στο Πρωτάθλημα του 1959-60 και 23 φορές σε αυτό του 1960-61, σεζόν κατά την οποία η ομάδα του τερμάτισε στη 2η θέση του Πρωταθλήματος και έφθασε στον τελικό του Κυπέλλου. Το 1961 έκανε το μεγάλο βήμα στη σταδιοδρομία του και μεταγράφηκε στην Ρεάλ Μπέτις, στην οποία έπαιξε τρία χρόνια και την οδήγησε στην 3η θέση του Πρωταθλήματος. Έτσι έγινε ο πρώτος Αυστριακός ποδοσφαιριστής που αγωνίστηκε στο Ισπανικό Πρωτάθλημα. Στη συνέχεια επέστρεψε στην Αυστρία και αγωνίστηκε μέχρι το 1971 στη Βάκερ Ίνσμπρουκ, όπου και έκλεισε την καριέρα του, κατακτώντας το Κύπελλο του 1969-70 καθώς και το Πρωτάθλημα του 1970-71.

Εκτός όμως από την επαγγελματική του καριέρα, ο Χέλμουτ Σενέκοβιτς είχε και σημαντική σταδιοδρομία στην Εθνική Ομάδα της χώρας του, κάνοντας το ντεμπούτο του το 1957 στα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου και αγωνιζόμενος και στα τρία παιχνίδια της Αυστρίας στην τελική φάση της Σουηδίας ένα χρόνο αργότερα, με αντιπάλους τη Βραζιλία, τη Σοβιετική Ένωση και την Αγγλία. Επίσης υπήρξε βασικό στέλεχος της «Decker-Elf», της μεγάλης Εθνικής Αυστρίας η οποία υπό την καθοδήγηση του θρυλικού Λέοπολντ Ντέκερ πρωταγωνίστησε από το 1958 έως το 1964 στο διεθνές στερέωμα και μεταξύ άλλων συνέτριψε με 3-0 και 3-1 τις Εθνικές Ισπανίας και Αγγλίας αντίστοιχα, αγώνες στους οποίους ο «Ζέκι» σημείωσε από ένα γκολ. Όμως ποτέ δεν μάθαμε τι θα μπορούσε να κάνει εκείνη η Εθνική Αυστρίας, αφού λόγω οικονομικών δυσχερειών, δεν μπόρεσε να ταξιδέψει στη Χιλή και δεν συμμετείχε στην τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1962.

Ο προπονητής

Με το τέλος της καριέρας του ως ποδοσφαιριστής το 1971, ο «Ζέκι» έγινε προπονητής. Ξεκίνησε την καριέρα του στη Γκράτσερ ΑΚ την οποία και οδήγησε στη μεγαλύτερη μέχρι τότε διάκρισή της, στην 3η θέση της βαθμολογίας. Με την δεύτερη ομάδα του, τη ΦΚ Λιντς, κατέκτησε αναπάντεχα το Πρωτάθλημα Αυστρίας του 1973-74 και έγινε ένα από τα σημαντικότερα προπονητικά ονόματα του Αυστριακού ποδοσφαίρου. Ύστερα από ένα πέρασμα από την Αντμίρα Βάκερ, ανέλαβε την Εθνική Αυστρίας το 1976.

Κάθισε στον πάγκο της Εθνικής ομάδας της χώρας του, στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1978 στην Αργεντινή, όπου και την οδήγησε στην οκτάδα. Στη διάρκεια της διοργάνωσης η Εθνική Αυστρίας πέτυχε την ιστορική της νίκη με 3-2 επί της κατόχου του τίτλου Δυτικής Γερμανίας. Λόγω όμως της κόντρας του με τον πρόεδρο της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας της Αυστρίας, δεν ανανέωσε το συμβόλαιό του.

Μετά την αποχώρησή του από το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα της χώρας του, και μέχρι το 1982 ανέλαβε διάφορους συλλόγους, όπως τη μεξικάνικη Τέκος, τις ισπανικές Αθλέτικ Μπιλμπάο και Μπέτις, τις ελληνικές Παναθηναϊκό και Ολυμπιακό στις οποίες είχε σύντομο πέρασμα το 1981 και το 1982 αντίστοιχα, καθώς και τη γερμανική Άιντραχτ Φρανκφούρτης.

Ο «Ζέκι» στην ΑΕΚ

Στα τέλη Γενάρη του 1983 ο Χέλμουτ Σενέκοβιτς ανέλαβε προπονητής στην ΑΕΚ σχεδόν από σπόντα. Ο Δικέφαλος που πορευόταν από την αρχή της σεζόν με πρόεδρο τον αείμνηστο Μιχάλη Αρκάδη, αφού ο μεγαλομέτοχος Ανδρέας Ζαφειρόπουλος είχε αποχωρήσει από την προεδρία από το καλοκαίρι, έκανε πρωταθλητισμό με προπονητή το Γιουγκοσλάβο Ζλάτκο Τσαϊκόφσκι, ο οποίος καθόταν στον πάγκο της από τα μέσα της προηγούμενής σεζόν. Ο Τσαϊκόφσκι ήταν ένα βαρύ όνομα για την Ένωση, αφού την είχε οδηγήσει λίγα χρόνια νωρίτερα στο ιστορικό Νταμπλ του 1978. Παρ’ όλα αυτά κάποια ανεπιτυχή αποτελέσματα με αποκορύφωμα την απρόσμενη εντός έδρας ήττα με 2-3 από τον ΟΦΗ, ο οποίος ενώ έχανε με 2-0 έκανε την ολική ανατροπή, οδήγησαν τη διοίκηση στην αποπομπή του. Η ομάδα τότε βρέθηκε ένα βήμα από την πρόσληψη του πρώην προπονητή της Εθνικής Πολωνίας αλλά και γνωστού στην Ελλάδα από τις θητείες του σε Παναθηναϊκό και Ολυμπιακό, Καζιμίρ Γκόρσκι. Ο τελευταίος μάλιστα παρευρέθηκε και σε κάποιες προπονήσεις των κιτρινόμαυρων, αλλά τελικά προτίμησε την πρόταση του Ολυμπιακού. Έτσι η ΑΕΚ κατέληξε στην απόφαση να προσλάβει τον επίσης γνώριμο στην Ελλάδα, από τα σύντομα περάσματα του από τον Παναθηναϊκό και τον Ολυμπιακό, Χέλμουτ Σενέκοβιτς. Έτσι ο «Ζέκι», διαδέχθηκε τον υπηρεσιακό Κώστα Νεστορίδη και κάθισε στον πάγκο της από τη 19η αγωνιστική μέχρι και την ολοκλήρωση της ποδοσφαιρικής σεζόν. Έτσι έγινε ο δεύτερος, μετά το Θέμο Ασδέρη, προπονητής που κάθισε στον πάγκο και των τριών μεγάλων ομάδων του κέντρου. Η ΑΕΚ συνέχισε να διεκδικεί το Πρωτάθλημα, καταδιώκοντας τον πρωτοπόρο πλέον Ολυμπιακό, ο οποίος σε έναν κρίσιμο αγώνα απέσπασε ισοπαλία 1-1 στη Νέα Φιλαδέλφεια, χάρη στην εύνοια της διαιτησίας. Δύο βδομάδες αργότερα ο Δικέφαλος συνέτριψε τον Παναθηναϊκό με 4-1 και πάλι στη Νέα Φιλαδέλφεια, με τον Θωμά Μαύρο να πετυχαίνει χατ τρικ. Φαίνεται όμως ότι οι αλλαγές προπονητών καθώς και η αδυναμία της διοίκησης στο παρασκήνιο επηρέασαν τελικά την πορεία της ομάδας, η οποία έμεινε εκτός διεκδίκησης στην κούρσα του Πρωταθλήματος ύστερα από τρεις συνεχόμενες ήττες, στα Τρίκαλα από την τιμωρημένη Λάρισα με 4-1, στη Νέα Ευκαρπία από τον Μακεδονικό με 1-0 καθώς και στην Κόρινθο όπου έπαιξε τιμωρημένη με 2-3 από τον ΠΑΟΚ. Η ομάδα τελικά τερμάτισε στην 3η θέση, ισόβαθμη με τη 2η Λάρισα, 5 βαθμούς πίσω από τον πρωταθλητή Ολυμπιακό. Ο απολογισμός της ΑΕΚ του «Ζέκι» στο Πρωτάθλημα του 1982-83 ήταν: 8 νίκες, 3 ισοπαλίες και 5 ήττες.

Το «Κύπελλο των πέτρινων χρόνων»

Η μεγάλη όμως επιτυχία της ΑΕΚ του Σενέκοβιτς, εκείνη την χρονιά, ήταν η κατάκτηση του Κυπέλλου Ελλάδος, το “Κύπελλο των πέτρινων χρόνων” όπως ονομάστηκε αργότερα, ο μοναδικός τίτλος του Δικεφάλου στην εννιαετία 1979-1988. Ένας τίτλος που κράτησε πολύ ψηλά το φρόνημα του Ενωσίτικου κόσμου, στην πρώτη περίοδο του επαγγελματικού ποδοσφαίρου στη χώρα μας.

Η πορεία προς το τρόπαιο μόνο εύκολη δεν ήταν, καθώς η ΑΕΚ του «Ζέκι» κλήθηκε να ξεπεράσει τρία πολύ υψηλά εμπόδια: τον Ολυμπιακό, τον εντυπωσιακό Ηρακλή της εποχής και τον ισχυρό ΠΑΟΚ στον τελικό. Παρά το γεγονός ότι σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις δεν θεωρούνταν φαβορί, η Ένωση κατάφερε να επιβληθεί χάρη στην πειθαρχία, την τακτική της προσέγγιση και την καθοριστική συμβολή του προπονητή της.

Στα προημιτελικά απέναντι στον Ολυμπιακό, ο Σενέκοβιτς παρέταξε μια ομάδα με σαφή προσανατολισμό στον έλεγχο του ρυθμού και την αξιοποίηση των ευκαιριών, καταφέρνοντας να «χτυπήσει» τον αντίπαλο στα κρίσιμα σημεία των αγώνων. Στο πρώτο παιχνίδι στη Νέα Φιλαδέλφεια, παρότι οι ερυθρόλευκοι προηγήθηκαν με γκολ οφσάιντ, οι κιτρινόμαυροι κατάφεραν να γυρίσουν το παιχνίδι και να επικρατήσουν με 2-1. Στη ρεβάνς, αν και τα βρήκαν σκούρα στο πρώτο μέρος, χάρη στις κινήσεις του «Ζέκι» ισορρόπησαν το παιχνίδι στην επανάληψη και «απέδρασαν» από το Καραϊσκάκη με την πρόκριση επικρατώντας με 1-0.

Στα ημιτελικά, κόντρα στον θεαματικό Ηρακλή του μεγάλου Βασίλη Χατζηπαναγή, η Ένωση έδειξε χαρακτήρα και ψυχικά αποθέματα, ανατρέποντας το εις βάρος της 3-1 του Καυτατζογλείου, επικρατώντας με 2-0 στη ρεβάνς της Νέας Φιλαδέλφειας.

Στον τελικό του Ολυμπιακού Σταδίου απέναντι στον ΠΑΟΚ, μια ομάδα που της είχε επιβληθεί κατά κράτος σε προηγούμενες αναμετρήσεις, η ΑΕΚ παρουσιάστηκε απόλυτα συγκεντρωμένη και αποτελεσματική. Το πλάνο του Σενέκοβιτς εφαρμόστηκε με πειθαρχία, η ομάδα εκμεταλλεύτηκε τις ευκαιρίες της και έφτασε σε μια μεγάλη νίκη με 2-0 που σφράγισε την κατάκτηση του τροπαίου. Η παρουσία ποδοσφαιριστών-ηγετών, με προεξάρχοντα τον Θωμά Μαύρο, σε συνδυασμό με την καθοδήγηση του πάγκου, αποτέλεσαν τα βασικά στοιχεία αυτής της επιτυχίας.

Η ΑΕΚ εκείνης της περιόδου μπορεί να μην εντυπωσίαζε πάντα με το θέαμα, όμως διέθετε συνοχή, πάθος και έναν προπονητή που ήξερε να παίρνει το μέγιστο από το σύνολο. Αυτά τα χαρακτηριστικά ήταν που της επέτρεψαν να φτάσει μέχρι το τέλος της διαδρομής και να χαρίσει στους φιλάθλους της μια από τις πιο πολύτιμες στιγμές της στα άγονα εκείνα χρόνια της εποχής. Η κατάκτηση του τροπαίου πανηγυρίστηκε έξαλλα από 60 και πλέον χιλιάδες Ενωσίτες που περίμεναν με λαχτάρα μια τέτοια χαρά, στη δύσκολη δεκαετία του 80, και το όνομα του Χέλμουτ Σενέκοβιτς γράφτηκε με χρυσά γράμματα στην ιστορία της ΑΕΚ.

Η δεύτερη θητεία στην ΑΕΚ

Παρά την κατάκτηση τoυ Κυπέλλου το καλοκαίρι του 1983 η νέα διοίκηση της ΑΕΚ με επικεφαλής τον Κύπριο επιχειρηματία Τέρυ Παναγίδη και άμεσους συνεργάτες του τους Δημήτρη Ρουσάκη και Μιχάλη Λεφάκη, δεν ανανέωσε το συμβόλαιο του «Ζέκι» και προσέλαβε στην θέση του τον Άγγλο τεχνικό Τζον Μπάρνγουελ.

Ατυχής όπως αποδείχτηκε έμπνευση, αφού η ΑΕΚ που ξεκίνησε με όνειρα και ενθουσιασμό την νέα περίοδο, προσγειώθηκε ανώμαλα στην πραγματικότητα και πραγματοποίησε μια από τις χειρότερες σεζόν στην ιστορία της. Τελικά ο Τζόν Μπάρνγουελ απολύθηκε εν μέσω έντονων αποδοκιμασιών από τον κόσμο του Δικεφάλου, μετά την εντός έδρα ήττα από τον Ηρακλή με 1-3 στο πλαίσιο της 12ης αγωνιστικής, και έχοντας ήδη αποκλειστεί και από το Κύπελλο Κυπελλούχων από την ουγγρική Ουίπεστ. Τότε η διοίκηση της ΑΕΚ προέτρεξε και πάλι στον Χέλμουτ Σενέκοβιτς, για να ξαναβγάλει τα κάστανα από τη φωτιά. Γρήγορα όμως φάνηκε ότι αυτήν τη φορά ο προπονητής του Κυπέλλου θα δυσκολευόταν να επαναφέρει την Ένωση στον δρόμο των επιτυχιών, αφού στον πρώτο αγώνα της περιόδου που κάθισε στον πάγκο της, για την 13η αγωνιστική, αυτή ηττήθηκε εύκολα από τον πρωτοπόρο Παναθηναϊκό με 0-2 στη Νέα Φιλαδέλφεια. Τελικά η μόλις δίμηνη δεύτερη θητεία του «Ζέκι» στον Δικέφαλο έληξε άδοξα αφού απολύθηκε και αυτός στις αρχές Φλεβάρη μετά την ολοκλήρωση της 20ης αγωνιστικής του Πρωταθλήματος, έχοντας ως απολογισμό 2 νίκες, 3 ισοπαλίες και 3 ήττες στο Πρωτάθλημα. Είχε παραλάβει την ομάδα στην 7η θέση της βαθμολογίας με 12 βαθμούς και την παρέδωσε επίσης στην 7η θέση με 19 βαθμούς.

Το τέλος της προπονητικής του καριέρας

Μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης θητείας του στον Δικέφαλο και για τα επόμενα δεκατρία χρόνια ο «Ζέκι», γύρισε σε διάφορες χώρες και προπόνησε διάφορες ομάδες. Το 1984 επέστρεψε στην ομάδα της γενέτειρας του, Γκράτσερ ΑΚ, στην οποία και παρέμεινε για μία σεζόν ενώ από το 1985 έως το 1988 κάθισε και πάλι στον πάγκο της μεξικάνικη Τέκος. Το 1988 είχε ένα σύντομο πέρασμα από την ανδαλουσιάνικη Κάντιθ, αλλά η άσχημη πορεία του «κίτρινου υποβρυχίου» είχε ως αποτέλεσμα την απόλυση του ύστερα από μόλις 7 αγώνες. Το 1989 ο «Ζέκι» επέστρεψε στην Ελλάδα και προπόνησε για μία σεζόν τον Πανιώνιο ενώ την περίοδο 1990–91 κάθισε στον πάγκο της Ομόνοιας Λευκωσίας, την οποία και οδήγησε στην κατάκτηση του Κυπέλλου Κύπρου. Το 1991–92 ο «Ζέκι» κάθισε στον πάγκο της ιστορικής Λασκ Λιντς, στην περιπέτεια της στην Β’ εθνική, ενώ το 1993 είχε ένα σύντομο πέρασμα από την Βίνερ Σπορτ-Κλουμπ. Το 1995–96 προπόνησε τη Φλόριντσντόρφερ στην τοπική κατηγορία της Βιέννης για να κλείσει την προπονητική του καριέρα του στην επαγγελματική Φιρστ Βιένα το 1997.

Ο Χέλμουτ Σενέκοβιτς υπήρξε μία μεγάλη προσωπικότητα τόσο σαν ποδοσφαιριστής, όσο και σαν προπονητής. Σαν ποδοσφαιριστής κατέκτησε το Πρωτάθλημα και το Κύπελλο Αυστρίας με τα χρώματα της Βάκερ Ίνσμπρουκ, το 1970 και το 1971 αντίστοιχα. Ως προπονητής οδήγησε την Εθνική Αυστρίας στους οκτώ του Παγκοσμίου Κυπέλλου της Αργεντινής το 1978, ενώ κατέκτησε ένα Πρωτάθλημα Αυστρίας το 1974 με τη ΦΚ Λιντς, ένα Κύπελλο Ελλάδος με την ΑΕΚ το 1983 καθώς και ένα Κύπελλο Κύπρου με την Ομόνοια Λευκωσίας το 1991.

Ο Χέλμουτ Σενέκοβιτς έφυγε από τη ζωή τη νύχτα της 8ης προς 9ης Σεπτέμβρη 2007, ύστερα από πολύχρονη μάχη με την επάρατο νόσο.